2009年3月30日

balilargha qandaq koyuniwatisiz?

mining turmushumda mundaq xulasem bar,adem toy qilghanda andin chong bolidu,baliliq bolsa andin ozini bilidu ,newrilik bolsa andin piship yitilgen bolidu.
men baliliq bolghandin kiyin ozumni ozum nurghun tereplerdin qattiq nazaret qilip ozgertip keldim.mesilen:awal toy qilip bir bash ikki bash bolup qandaq qilip ayalim bilen inaq ,barawer otup bayashat aile qurushni ugendim,baliliq bolup ata-anaming qedrini we balilarni qandaq biqishtin tartip terbiyleshkliche bolghan bir yurush ilmi bolghan usullarni ugendim.dimisimu nurghun ishlar hazir tetur boliwatidu,balilar terbiyesidiki usul we koz -qarashmu hem shundaq.mektep bolsun yaki ata-anilar bolsun balilar terbiyiside "ugunushining yaxshi -yamanlighi" bilen balilani yaxshi -yaman dep bahalap,eng mohim terpi bolghan exlaqi we jismani jehettiki telim -terbiyege sel qarap kiliwatidu,yaki amalsiz dep ozini qachuriwatidu. exlaq terbiyisi ilip birishta quruq dawrang silishla kupaye bolmastin peqet her-bir ata-ana toghra bolghan koyunush usuli arqiliq balilargha aili terbiyisini izchil ilip barsila,balilarda tebila exlaq jehettin yaxshi terbiye unumini hasil qilghili bolidu.rast ,hemme ata-ana balisigha nahayiti koyinidu,biraq koyunushning usuli toghra bolmighanliqtin yaxshi unumge irishelmayla qalmastin eksiche nurghun kongulsizliklerge qalidu.
kishilik hayat bir omur ugunshke dalalet qilsimu ,likin asasliq telim -terbiye mezgilini ozimizge maslashturup mundaq 3 basquchqa bolushke bolidu.yeni,
1)baliliq mezgili,bu mezgilde balilarda yaxshi yimek-ichmek aditi ,yitip-qopush aditi ,taziliq aditi,bashqilargha yardem birish aditini yitildurup ,balilarning semimiliktin ibaret tughma xaraktirini tiximu kuchaytish lazim.
2)osmurluk mezgili ,bu nezgilde balilarda toghra itiqat qarshi,mohit asrash ingi,tijeshlik bolush aditi ,emgekni soyush qarshi ,kitap korush aditi we toghra ugunush aditini yitildurush.
3)yashliq mezgili,bu mezgilde toghra bolghan mesuliyet tuyghusini ,xizmet aditini we yingiliq yartish rohini yitildurush.
ata-anilar toghra bolghan koyunup terbiylashte:
1)ata-anilar hergiz hemme ishta,hemme yerde ,yolluq bolsun ,yolsiz bolsun balilarni qoghdughuchi shexsiyetchi boliwalmayli.her qandaq ishini awal balilarghning ozining bir terep qilishigha qoyup birili,balilarning toghra hel qilish -qilmaslighigha qarap toghra bolghan yol-yoruq birili.mesilen:balimiz kishning balisi bilen urshup qaptu,siz hergiz nimishqa ?kim bilen?qachan?kim bar idi?nime didi?qandqa urdi?...digendek nurughun suallarni sorimayla qoyung ,siz hergiz toghra hel qilalmaysiz,eksiche bumu bir yaxshi purset siz ozingizning balisigha toghra bolghan terbiyeni qiling.mesilen:wah balam dosluruyng bilen oynashtinglarmu?balilar digen set gep qilsa ,bir-birini qarttiq ursa,waqirap-jaqirsa,kishing ata-anisi tillisa,bashqilarning nersisini iliwalsa,buziwetse bolmaydu.bashqilar shundaq qilsa yaxshi bala ulargha undaq qilmanglar deydu,gep anglimisa ular bilen oynimaydu....digendek.
2)ata-anilar hemme ishta balilargha ishinish we ilham birish ,tekrar -takrar purset birish.hergiz balilarning talantidin gumanlanmasliq.her qandaq murekkep mesilining bir nechche xil hel qilish usuli bolidu .ata-anilarningmu hel qilish usulimu shuning biri .mundaq iken balilarning oxshimighan bashqa yol bilen hel qilalishi tamamen mumkin.hel qilalmighan teqdirdimu balilar bu jeryanida nurghun kop tereptin hisi bilishke ige boliwalidu.shunga ata-ana hergiz balilarning tallash hoquqigha dexli-terwiz qilmasliq,eksiche qollash we purset birish lazim .mesilen:balilarning ime yigusi bar,nime keygusi bar,nime oynughusi bar,nage barghusi bar,nede oqughusi bar,awal qaysi tapshuruqni ishligisi bar...digendek.
dimek ata -ana engyaxshi oqutquchi,bolupmu ailide ata-ana terbiyisi kem bolsa bolmaydu,chunki balilar ata-anilarning gep-soz,yurush-turushlirini eynen ozige eynek qilip osup chong bolidu.shunga ata anilarmu mektep we jemiyetke masliship, balilar uchun guzal kelgusini yartip birishi lazim.